ویژگی های کفش ورزشی مناسب

photo_2015-06-13_10-20-40

خانم دکتر فرشته زارعی : ویژگی های کفش ورزشی مناسب

 

اين جمله را بارها شنيده ايم كه «پا قلب دوم بدن انسان است» براي سالم ماندن پا مهم ترين نكته استفاده از كفش مناسب و مخصوص هر فعاليت است، چرا كه هر فعاليتي نيروهاي مختلفي به پا وارد مي آورد كه اگر اين نيروها به وسيله كفش مخصوص به خوبي مهار نشود، آسيب هاي بسياري متوجه پا و ساير اعضاي بدن مي شود. کفش ورزشی یکی از لوازم بسیار مهم برای انجام ورزش است. معمولا اشتباهاتی در خرید یا نگه داری این کفش صورت می‌گیرد که اگر بر طرف نشوند باعث آسیب دیدگی‌ می‌شوند. مهم‌ترین وسیله ورزشی که برای هر ورزش متفاوت است، کفش ورزشی است. برای انجام هر ورزشی چه دو و ایروبیک و چه تنیس و بسکتبال به کفش مناسب نیاز است. کفش مناسب تاثیر ورزش را بیشتر می‌کند و همین طور کفش نامناسب باعث آسیب دیدن ورزشکار می‌شود. فشار هاي ناشي از كفش ورزشي نا مناسب حين انجام فعاليت هاي ورزشي چند برابر مي شود، در حالي كه يك كفش ورزشي مناسب مي تواند فشار وارد بر زانو و لگن را تعادل بخشد.اما در فعاليت‌هاي ورزشي به غير از بحث مراقبت از پاها به وسيله انتخاب كفش درست مساله مهم‌تري نيز وجود دارد و آن افزايش توانايي‌ها و قابليت‌ها است كه كفش مناسب مي‌تواند عامل مهمي در اين خصوص باشد.معمولا ورزشكاران حرفه‌اي كفش‌هاي خود را به صورت سفارش به شركت‌هاي بزرگ و معتبر توليدكننده تهيه مي‌كنند. به اين صورت كه اين شركت‌ها ابتدا، قالب پاهاي آن ورزشكار را تهيه نموده و سپس براساس اندازه، فرم و شكل پاي شخص، كفش مخصوص آن ورزشكار را مي‌سازند

نکاتی در مورد کفش ورزشی خوب :

انتخاب کفش مناسب با اندازه و شکلی مطلوب یکی از نکات قابل توجه برای افرادی است که ورزش می کنند، به راستی کفش ورزشی مناسب باید چه شاخص هایی داشته باشد و آن را چگونه انتخاب کنیم؟تهیه کفش ورزشی مناسب که امروزه به عنوان یکی از ابزار اصلی هر رشته ورزشی مطرح است برای اجرای بهتر ورزش بسیار مهم بوده و دارای سه کارکرد اصلی حفاظت از پا، راحتی و حمل وزن بدن است.به طور کلی عناصر آناتومیک و فیزیولوژیک به طور همزمان سبب حرکت موثر می شوند.درحرکت سه فاکتور حرکت ایمن، حرکت موثر و حرکت با کیفیت بسیار مهم است.

آناتومی اصلی یک پا را ۲۶ استخوان، ۳۳مفصل، ۱۹عضله و یک گروه از لیگامنت ها تشکیل می دهند. ساختار پا نقش بسیار مهمی درحرکت دارد. علوم حرکت شناسی و بیومکانیک در حرکت پا بسیار به یکدیگر وابسته هستند.یک پا به طور متوسط روزانه ۱۰هزار بار با زمین برخورد می کند و به طور میانگین ۱۸۶هزار و ۷۵ کیلومتر را در طول زندگی طی خواهد کرد، در پرش یک پا و یا دریک گام بلند حدود ۳۱۵ و نیم کیلومتر فشار روی پای ورزشکار وارد می شود.در پا سه مکانیسم ذخیره انرژی (جذب شوک) شامل کشش تاندون آشیل، صاف شدن قوس پا و بالشتک زیر پاشنه پـا وجود دارد.

ساختار کفش ورزشی

برای رعایت سه فاکتور مهم درحرکت باید توجه زیادی به پا داشته باشیم و برای رسیدن به این هدف باید کفش مناسبی را انتخاب کنیم.یک کفش ورزشی مناسب دارای آناتومی خاص خود بوده که قسمت های مهم آن شامل محل شست پا، پشت پاشنه، داخل کفی، وسط کفی، خارج کفی، گردنی مچ پا و زائده پاشنه است.

 چند نکته برای انتخاب کفش مناسب ورزشی

کفش باید اندازه پا باشد نه اینکه صرفاً زیبا باشد.

در هنگام خرید هر دو لنگه کفش را امتحان کنید.

وقتی کفش را پوشیدید بایستید و مطمئن شوید که در پنجه پا سه تا ۱۲میلیمتر از انگشت شصت پا فضای خالی وجود دارد.

هرگز کفش تنگ به امید اینکه جا باز می کند نخرید.

کفشی بخرید که برای ورزش مورد نظر طراحی شده باشد.

اگر پای شما به چرم روی کفش فشار می آورد به طوری که سبب بیرون زدگی از کفش می شود آنرا کنار بگذارید.

کفشی بخرید که به اندازه کافی حرکت را کنترل کند.

افراد با قوس کف پای زیاد از کفش هایی استفاده کنند که انعطاف پذیری بالایی داشته باشد و از پوشیدن کفش هایی که پا را محدود می کند خودداری کنند.

افراد دارای کف پای صاف باید کفش دارای لایه میانی بسیار سفت برای کنترل حرکت و کاهش میزان چرخش داخلی بپوشند.

افرادی که دارای قوس کف پای طبیعی هستند باید کفش هایی بپوشند که برآمدگی مختصر دارد.

کف کفش

شاید به توان به جرائت گفت که مهمترین بخش یک کفش برای یک دونده کف آن می باشد.  کف کفش باید دارای خصوصیاتی باشد که شامل موارد ذیل می شود

الف: کف باید دارای قوس هایی مطابق با قوس های طبیعی پا باشد به طوری که در زمان تحمل وزن بدن بتواند از قوس هایی پا حمایت کنند پس از انتخاب کفش هایی که داری تخت صاف می باشند به شدت پرهیز نمایید.

ب: کف کفش باید دارای میزان انعطاف کافی باشد تا بتواند در مرحله جدا شدن پا از زمین به میزان کامل خم شود تا سیکل راه رفت یا دویدن به صورت کامل انجام بگیرد انتخاب کفش هایی که دارای انعطاف کافی نمی باشند می تواند باعث خستگی عضلانی در پاها و همچنین درد عضلانی در قسمت کف پا شود.

ج: کفش ها باید دارای نرمی مناسب باشد تا بتوانند از میزان نیرویی که به بدن منتقل می شود جلوگیری کنند. کفش هایی که دارای نرمی بیش از حد می باشند نیز به اندازه کفش هایی که درارای نرمی کمی باشند در خنثی گردن نیروهایی که به بدن منتقل می شوند نا کارامد می باشند. تحقیقات نشان داده است که میزان مصرف انرزی در هنگام استفاده از  این گونه کفش ها بیشتر می باشد

د: میزان ارتفاع کف کفش نیز عامل مهمی در انتخاب کفش مناسب می باشد به طوری که ارتفاع کف  در قسمت پاشنه باید حداقل ۲ سانتی متر باشد. انتخاب کفش های با کف که دارای ارتفاع اندکی می باشد سبب بروز دردهایی در ناحیه مچ، زانو، کمر و گاهی سردرد می شود استفاده از این نوع کفش ها همچنان می توواند سبب شکسته شدن گلبول های قرمز خون شود که از علائم آن می توان به قرمز شدن رنگ ادار اشاره کرد.

رویه کفش

الف: رویه کفش باید از الیاف کتان باشد و در آن حداقل مواد شیمیایی استفاده شود تا از بروز حساسیب ها جلوگیری شود و همچنین به تهویه ها در کفش که یکی از عوامل جلوگیری از بیماریهای قارچی در قسمت پا می باشند کمک شود.

ب: رویه کفش باید دارای منافذی برای عبور هوا باشد استفاده از کفش هایی که دارای رویه هایی با منافذ فراوان می باشند در تهویه کفش برای خنک شدن پا و همچنین جلوگیری از بیماری های قارچی مناسبتر می باشد.

ج: استحکام رویه کفش باید به نحوی باشد که از پیچ خوردگی پا جلوگیری کند و همچنین در برابر فشار های وارده در طی زمان حالت اولیه خود را از دست ندهد.

د: کفش های باید دارای بند باشند. استفاده از کفش هایی که دارای چسبک می باشند به هیچ عنوان در ورزش توصیه نمی شود به علت اینکه چسبک ها نمی توانند نیروهای وارده را در هنگام تغییر جهت ورزشکار، برخورد ها و اتفاقات را بدرستی خنثی کنند و احتمال بروز صدمه به مچ را افزایش می دهند.

پنج اشتباه کلی وجود دارد که معمولا ورزشکاران در انتخاب کفش به آنها دچار می‌شوند:

- استفاده از هر کفشی که در دسترس بود: یکی از بزرگ‌ترین اشتباه‌ها این است که برای رفتن به دو، پیاده روی یا یک ورزش خاص، هر کفشی که از قدیم در اختیار دارید، استفاده کنید. کفش‌های قدیمی ممکن است آن کارایی که شما می‌خواهید را نداشته باشند و برای فعالیت شما نامناسب باشند.

- انتخاب کفش نامناسب برای ورزش انتخابی: شما باید کفشی که مناسب ورزش شماست انتخاب کنید. کفش دو خیلی متفاوت از کفش تنیس یا بسکتبال است.جو پولئو، نویسنده ” آناتومی دویدن ” می‌گوید: کفش‌های دو در قسمت جانبی پایدار نیستند، زیرا به هنگام دویدن پا به صورت افقی حرکت نمی‌کند و شما به سمت جلو حرکت دارید. کفش‌های دو پایداری لازم را برای دویدن بر روی تردمیل به دوندگان می‌دهد. کفش‌های بسکتبال و تنیس باید در قسمت جانبی و پهلویی پایدار باشند، زیرا شما به طرفین حرکت می‌کنید.حتی کفش‌های پیاده روی نیز متفاوت از کفش‌های دو هستند.

-استفاده از کفش‌ ورزشی در همه مکان‌ها: کفش‌هایی که برای ورزش خاصی هستند نباید برای کار دیگر استفاده شوند. اگر کفش ورزشی برای خرید رفتن یا پیاده روی عادی استفاده شود، زودتر استهلاک پیدا می‌کند. برای خود یک کفش راحت خریداری کنید و کفش ورزشی را تنها برای ورزش استفاده کنید. اگر از ظاهر یک کفش خوشتان می‌آید اما کفش راحتی نیست از آن استفاده نکنید، زیرا به پاهای شما آسیب می‌زند.

-تعویض نکردن به موقع کفش‌ها: اشتباه بزرگ دیگری که افراد مرتکب می‌شوند این است که کفش خود را دیر عوض می‌کنند. زیرا ظاهر آن را دوست دارند. هنگامی که کفش مستهلک شود، استفاده از آن باعث درد در ناحیه زانو ، لگن و کمر می‌شود. دوندگان باید بعد از ۴۸۰ تا ۸۰۰ کیلومتر دویدن باید کفش خود را عوض کنند. یعنی اگر هر روز با کفش خود ورزش کنید باید بعد از شش ماه آن را عوض کنید.

-چک نکردن سایز پا: باید هر سال سایز پای خود را چک کنید. سایز پا با بالا رفتن سن افزایش می‌یابد. بعضی از افراد باید از کفی‌های طبی استفاده کنند.

-انتخاب کفش با سلیقه شخصی: تا زمانی که کاملا در ورزش خود تخصص پیدا نکرده‌اید، به تنهایی در خرید کفش تصمیم نگیرید. بهتر است به یک فروشگاه ورزش بروید تا از کمک یک متخصص ورزش برای انتخاب کفش استفاده کنید. برای خرید کفش ورزشی فقط طول پا مهم نیست، بلکه عرض پا نیز در نظر گرفته می‌شود

    مشخصات كفش ورزشي خوب

    كفش‌هاي ورزشي با اندازه مناسب بخش ضروري انجام هر تمرين ورزشي است. اما يافتن كفش مناسب مي‌تواند يك چالش باشد.متخصصان معتقدند استفاده از كفش هاي غيراستاندارد حتي بر اعصاب و روان و راندمان كار انسان نيز تاثير نامطلوبي مي گذارد. از مهم ترين اعضايي كه ارتباط مستقيم با پا دارد، كمر و ستون فقرات است كه بيش ترين آسيب را از كفش غيراستاندارد مي بيند. همچنين استفاده از اين قبيل كفش ها موجب اختلال در راه رفتن و تعادل مي شود.در هنگام ورزش كردن نيز استفاده از كفش مخصوص هر رشته ورزشي اهميت فوق العاده اي دارد چرا كه هر ورزش شامل فعاليت ها، تحركات و شرايط خاص خود است و لازم است از كفش مخصوص آن رشته استفاده شود.

    ويژگي‌هاي عمومي كفش ورزشي

    رشته هاي ورزشي مختلف به كفشهاي خاصي نياز دارند، اما برخي ويژگيهاي عمومي در كفش براي همه رشته ها يكسان است. علاوه بر ويژگيهاي متداول در كفشهاي معمولي كه افراد عادي مي‌پوشند، كفشهاي ورزشي بايد ضمن دارا بودن آن ويژگيها،‌ ملحقات خاصي داشته باشند يا در برخي قسمتها عناصر بنيادي و برجسته اي را دارا باشند.

    سه  عنصر بنيادي در همه كفش‌هاي خوب ورزشي عبارتنداز:

    *انعطاف پذيري براي تمامي حركات مختلف پا

    * ثبات يا استحكام براي حمايت و حفاظت از چرخش‌هاي ناگهاني

    * لايه گذاري مناسب براي جذب ضربه و راحتي كل پا

    ساير قسمت‌هاي كه يك كفش ورزشي بايد داشته باشند، عبارتند از:

    ۱ ـ قسمت جلوي كفش در ناحيه پنجه كه فضاي كافي را براي حركت انگشتان فراهم كند .

    ۲ ـ محافظ مچ پا كه از اين ناحيه محافظت مي كند .

    ۳ ـ زبانه كفش نرم و بلند كه از فشار بند يا الحاقات مربوط به آن جلو گيري مي‌كند.

    ۴ ـ تخت بيروني يا خارجي كفش كه امكان حركت رو به جلو، كشش و جذب ضربه را داشته باشد.

    ۵ ـ همچنين كف داخلي كفش بايد نرم و داراي قوس مناسب براي پا باشد.

    ۶ ـ محافظ پاشنه پا كه بايد پاشنه را محكم و ثابت نگه‌دارد.

    کفش پیاده روی:

      راه رفتن متداول ترین فعالیت حرکتی انسان بوده و آزاد بودن و در هم نپیچیدن پا هنگام راه رفتن نکته بسیار مهمی است. همین موضوع درباره پاشنه کفش هم صادق است. کفش باید همیشه با حرکت پا خم شود. سبکی، انعطاف پذیری کفش در پنجه و ضربه گیری از ویژگی های یک کفش پیاده روی مناسب محسوب می شود.

      كفش فوتبال

        فوتبال پرطرفدارترين رشته ورزشي است بر همين اساس بازار كفش اين رشته مملو از مارك هاي متعدد داخلي و خارجي اعم از مرغوب و نامرغوب است.مهم ترين نكات در مورد كفش فوتبال، استوك و رويه كفش است. استوك براي جلوگيري از ليز خوردن و رويه جهت بازي با توپ از مهم ترين كفشهاي فوتبال هستند.

        کفش فوتسال:

          با توجه به افزایش فشار بر روی رباط، غضروف ها بویژه مچ پا، زانو و تاندون آشیل کفش های تخت آجدار (Bristle Sole) مطلوب است تا قابلیت ضربه گیری بیشتری درتخت کفش داشته باشد.

          کفش بسکتبال:

          حرکت به جلو، توقف های ناگهانی و حرکات به پهلو اساس حرکت در رشته بسکتبال است.از این رو ساق کفش باید نسبتا بلند و پاشنه آن مستحکم باشد، برای به حداقل رساندن اصطکاک درون کفش نیز کفش های دولایه بدون پاشنه مناسب بسکتبال است. دربین کفش های ورزشی داخل سالن ضخیم ترین پاشنه را کفش بسکتبال دارد.

          کفش آمادگی جسمانی و ایروبیک:

          این رشته شامل حرکاتی چون قدم زدن،جست و خیز، پرش و غیره است. از این رو باید نسبتا سبک و حالت ضربه گیری خوبی داشته باشد. در یک کفش ایروبیک مناسب قسمت میانی، خارجی و پاشنه باید به طور کامل مورد حمایت قرارگیرد و همچنین قسمت جلوی کفش نیز ضربه گیری مناسبی داشته باشد.پاشنه کفش نیز باید اندکی بلند باشد.

          كفش واليبال

          علاقه مندان به خريد كفش واليبال براي تهيه اين نوع كفش بايد به چند نكته توجه داشته باشند، يكي اين كه كفش واليبال بايد چند ويژگي داشته باشد كه مهم ترين آن ها مربوط به زيره كفش است كه لازم است از جنس كرپ باشد چرا كه پرش جزو اركان اصلي ورزش واليبال است.نكته ديگري كه هنگام خريد كفش واليبال بايد مورد توجه قرار گيرد، لژ آن است كه بايد در حدود پنج سانتي متر باشد.

          كفش دو و ميداني

            دو و ميداني مادر ورزش هاست و انتخاب كفش مناسب نيز براي اين ورزش اهميت خاصي دارد.مهم ترين نكات هنگام خريد كفش هاي دو و ميداني، توجه به زيره و لژ آن است.

            كفش كوهنوردي

              يك كفش كوهنوردي خوب بايد حداقل چهار ويژگي داشته باشد. اول اين كه كفش ليز نخورد، يعني زيره آن بايد از جنس مرغوب و مناسب باشد. دومين ويژگي اين كه آب به راحتي وارد كفش نشود، ديگر اين كه از پيچ خوردگي پا جلوگيري كند و چهارمين و مهم ترين ويژگي اين است كه رويه كفش بايد به قدري محكم باشد كه با سقوط سنگ روي آن، پا آسيب نبيند.

              کفش کشتی:

                برای اجرای مناسب حرکات این کفش باید از انعطاف پذیری، قدرت و استقامت بالایی برخوردار باشد، همچنین با توجه به براق و لیز بودن کف پوش سالن های کشتی باید در ته کفش عاج مناسب برای اصطکاک مطلوب باشد. برای زیرکفش نیز باید ابری نازک وجود داشته باشد و برای محافظت هرچه بیشتر از مچ پا در هنگام اجرای حرکات این نوع کفش ها دارای ساقی بلند هستند

                برخی از اصول راهنما برای انتخاب کفش مناسب ورزشی اینها هستند:

                *به علت آن كه پاها در حين فعاليت ورم مي‌كنند ، هميشه كفش را در بعدازظهر يا پس از فعاليت امتحان كنيد.

                *کفش ورزشی خود را با همان جورابي امتحان كنيد كه عادت داريد در ضمن تمرين بپوشيد.

                *اطمينان حاصل كنيد كه وقتي بندهاي كفش را مي‌بنديد، پنجه‌هاي پاي‌تان به آساني حركت مي‌كند و پاشنه پاهايتان هنگام راه رفتن نمي‌لغزد.

                *چند قدمي در مغازه راه برويد يا بدويد تا مطمئن شويد كه كفش‌ها راحت هستند. كفش ورزشي را نبايد به زور به پا كرد.

                *وقتي مي‌‌خواهيد كفش را امتحان كنيد، بندهاي آن را محكم ببنديد مانند اينكه مي‌خواهيد فعاليت ورزشي را آغاز كنيد.

                *اگر به طور مرتب يك تمرين ورزشي را انجام مي‌دهيد، كفشي را بخريد كه خاص ورزشي باشد كه آن را انجام مي‌دهيد.

                *به علت آن که پاها در حین فعالیت ورم می‌کنند، همیشه کفش را در بعدازظهر یا پس از فعالیت امتحان کنید.